اسپرسو یا فیلترکافی؟ مقایسه طعم، دمآوری و کافئین هر مدل قهوه
فهرست مطالب
اسپرسو و قهوه فیلتری دو روش متفاوت برای دمآوری قهوه هستند که هرکدام طعم، بافت و تجربه خاص خود را دارند. تفاوت اصلی آنها به نحوه استخراج قهوه برمیگردد. اسپرسو با فشار زیاد و در مدتزمان کوتاه تهیه میشود و نتیجه آن نوشیدنیای غلیظ، پرقدرت و با بافتی سنگین است. در مقابل، قهوه فیلتری با عبور آرام آب از میان پودر قهوه و در زمان طولانیتر دم میشود و فنجانی شفافتر، سبکتر و با جزئیات طعمی بیشتر به دست میدهد. به همین دلیل، انتخاب بین این دو بیشتر به سلیقه و انتظاری که از قهوه دارید بستگی دارد. اگر طعم قوی، غلظت بالا و انرژی سریع را ترجیح میدهید، احتمالاً اسپرسو انتخاب مناسبتری است. اما اگر دوست دارید طعمها و عطرهای مختلف دانه قهوه را بهتر احساس کنید و نوشیدنی ملایمتری داشته باشید، قهوه فیلتری میتواند گزینه بهتری باشد. در این مقاله از وبلاگ کافه نون ، تفاوتهای اسپرسو و قهوه فیلتری را از نظر روش دمآوری، طعم، میزان کافئین و تجهیزات موردنیاز بررسی میکنیم تا بتوانید با شناخت بهتر، انتخاب مناسبتری داشته باشید.
قهوه فیلتری چیست؟
قهوه فیلتری (Filter Coffee) یکی از رایجترین روشهای دمآوری قهوه است که در آن آب داغ بهآرامی از میان پودر قهوه عبور میکند و عصاره حاصل، پس از عبور از فیلتر، در ظرف جمع میشود. استفاده از فیلتر باعث میشود روغنها و ذرات ریز قهوه تا حد زیادی جدا شوند؛ به همین دلیل، قهوه فیلتری بافتی سبکتر، شفافتر و طعمی ملایمتر نسبت به روشهایی مانند اسپرسو دارد. در این روش، ویژگیهای عطری و طعمی دانه قهوه بهتر نمایان میشود و به همین دلیل، بسیاری از علاقهمندان قهوه تخصصی از آن استفاده میکنند. ابزارهایی مانند V60، کمکس و کالیتا از شناختهشدهترین تجهیزات دمآوری قهوه فیلتری هستند. برای تهیه این نوع قهوه معمولاً از آسیاب متوسط و آب با دمای حدود ۹۰ تا ۹۶ درجه سانتیگراد استفاده میشود. همچنین نسبت استاندارد دمآوری اغلب بین ۱ به ۱۵ تا ۱ به ۱۷ (قهوه به آب) در نظر گرفته میشود تا تعادل مناسبی میان عطر، طعم و غلظت ایجاد شود.
پیشنهاد مطالعه: بررسی میزان کافئین انواع قهوه 
جدول مقایسه اسپرسو و قهوه فیلتری
| ویژگی / فاکتور | اسپرسو | قهوه دمی / فیلترکافی |
|---|---|---|
| روش عصارهگیری | فشار بالا (حدود 9 بار یا بیشتر) + عبور سریع آب از پودر بسیار ریز در زمان کوتاه | عبور آهسته آب داغ از پودر با سایز متوسط توسط نیروی جاذبه یا چکیدن قطرهای |
| زمان آمادهسازی | بسیار سریع – حدود 25 تا 30 ثانیه | کندتر – معمولاً بین 2 تا 4 دقیقه |
| غلظت / بادی | بسیار غلیظ، سنگین و کرمی | لطیفتر، سبکتر و شفافتر |
| اسیدیته | معمولاً بالاتر، بهویژه در رست روشن | متعادلتر و نرمتر در دهان |
| شفافیت طعم | طعمها در هم تنیدهتر، گاهی تلختر | طعمها قابل تفکیکتر و واضحتر |
| تجهیزات مورد نیاز | دستگاه اسپرسوساز، آسیاب دقیق، پرتافیلتر، تمپر | دمافزار (مثل V60، Kalita، Chemex)، فیلتر، کتری، آسیاب متوسط |
| هزینه تجهیزات | بالا (سرمایهگذاری اولیه زیاد) | پایینتر و اقتصادیتر |
| تکرارپذیری / کنترل پارامتر | دشوارتر؛ نیازمند دقت بالا در فشار، دما و زمان | سادهتر؛ کنترل آسانتر پارامترها |
| مناسب برای ترکیب با شیر | عالی – پایه اصلی لاته، کاپوچینو و فلت وایت | کمتر مورد استفاده، اما قابل انجام |
| حجم معمول سرو | 30 تا 60 میلیلیتر | 150 تا 300 میلیلیتر یا بیشتر |
| میزان کافئین | در هر شات (۳۰ میلیلیتر) حدود ۶۰-۸۰ میلیگرم | در هر فنجان (۲۵۰ میلیلیتر) حدود ۹۰-۱۴۰ میلیگرم |
| نگهداری دستگاه / تمیزکاری | نیاز به شستوشوی دقیق و سرویس دورهای | نگهداری سادهتر، شستوشوی آسانتر |
| سرعت سرو برای کافه | بسیار سریع | کندتر و نیازمند زمان دمآوری |
| مقاومت در برابر خطا | حساس به کوچکترین تغییرات | خطاپذیرتر و انعطافپذیرتر |
تفاوت دمآوری اسپرسو و قهوه فیلتری
اسپرسو و فیلترکافیها در اصل دارای یک تئوری هستند؛ آب داغ را روی قهوه آسیاب شده بریزید، آب از قهوهها و فیلتری که در شکلها و جنسهای متفاوت وجود دارد عبور میکند و به اصطلاح دمآوری میشود و در نهایت وارد فنجان شما میشود. اما تفاوت اصلی قهوههای دمی و اسپرسو در این است که آب به جای اینکه با فشار بر سطح سابه قهوه وارد شود، تنها با کمک نیروی جاذبه از قهوه عبور میکند. به همین دلیل، فرایند دمآوری کمی بیشتر طول میکشد و البته نتیجهی لذتبخشتری نیز خواهد داشت.
با وجود تمامی دلایل ذکرشده، برای دمآوری قهوه دمی به حجم آب بیشتری نیاز داریم. هیچ قهوه دمی با حجم 30 میلی لیتر وجود ندارد یا حداقل هیچکس نیست که از نوشیدن این حجم قهوه دمی لذت ببرد. قهوههای دمی که به آن قهوههای پور اُور (Pour over) یا چکهای نیز میگویند، تمایل کمتری به جذب اسیدیته دارند و طعمهای پیچیدهتری از قهوه را برجسته میکنند. این امر باعث میشود که روشهای چکانهای به یک انتخاب محبوب برای دم کردن قهوههای تکخاستگاه تبدیل شوند، زیرا به مصرف کننده اجازه میدهند تا تمام طعمها و عطرها را درک کند و برخلاف اسپرسو با وجود شدت زیاد و لایههایی که دارد، قهوههای دمی شفاف و یکدست هستند. به این دلیل که میزان آب بیشتری اجازه دارد تا روغنها و عطرهای قهوه را در زمان و فشار ثابت و نه با فشار زیاد جذب خود کند و علاوه بر اسیدیته کمتر، حداقل در مقایسه با اسپرسو، حس دهانی ملایمتری به ما میدهد.
در کنار انتخاب روش دمآوری، کیفیت و نوع دانه قهوه نیز تأثیر زیادی بر طعم نهایی فنجان دارد. اگر به طعمهای متعادل و غلیظ علاقه دارید، قهوههای ترکیبی میتوانند انتخاب مناسبی باشند و اگر به دنبال طعمهای شفافتر، عطریتر و اسیدیته ملایم هستید، قهوه عربیکا گزینه جذابتری خواهد بود. برای خرید قهوه ترکیبی و قهوه عربیکا متناسب با روشهای مختلف دمآوری، می توانید به فروشگاه کافه نون مراجعه کنید و با توجه به سلیقه خود، بهترین انتخاب را برای اسپرسو یا قهوه فیلتری داشته باشید.
بررسی میزان کافئین قهوه فیلتری با اسپرسو
بسیاری از افراد به اشتباه تصور میکنند چون اسپرسو طعم غلیظ و شدیدی دارد، پس کافئین آن هم بیشتر است. برای درک این تفاوت باید بین «غلظت کافئین» و «حجم کل کافئین» تمایز قائل شویم:
- غلظت در واحد حجم: در هر میلیلیتر، اسپرسو برنده مطلق است. یک شات اسپرسو (حدود ۳۰ میلیلیتر) حاوی ۶۰ تا ۸۰ میلیگرم کافئین است. در حالی که همان مقدار قهوه فیلتری تنها حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیگرم کافئین دارد.
- حجم سرو (Serving Size): نکته کلیدی اینجاست. معمولاً یک فنجان قهوه فیلتری را در حجم ۲۵۰ میلیلیتر مینوشیم. یک فنجان قهوه دمی استاندارد میتواند بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیگرم کافئین داشته باشد.
زمان تماس آب و قهوه در متد فیلتری (حدود ۳ تا ۴ دقیقه) باعث میشود کافئین بیشتری از بافت دانه استخراج شود، در حالی که در اسپرسو، زمان کوتاه ۳۰ ثانیهای اجازه استخراج کامل کافئین را نمیدهد. اگر به دنبال یک شوک سریع و متمرکز هستید، اسپرسو انتخاب شماست؛ اما اگر به دنبال دوز بالاتری از کافئین برای یک بازه زمانی طولانیتر هستید یک فنجان بزرگ قهوه فیلتری کافئین بیشتری به بدن شما میرساند. 
تفاوت اسپرسو و قهوه فیلتری در طعم
مهمترین تفاوت اسپرسو و قهوه فیلتری را میتوان در طعم و حس دهانی آنها مشاهده کرد. هرکدام از این روشها ویژگیهای متفاوتی را از دانه قهوه استخراج میکنند و تجربهای کاملاً متفاوت به وجود میآورند.
پروفایل طعمی اسپرسو
اسپرسو به دلیل استخراج تحت فشار، نوشیدنیای غلیظ و فشرده است. در این روش، روغنها و ذرات بسیار ریز قهوه وارد فنجان میشوند و بافتی سنگین، کرهای و شبیه به شربت ایجاد میکنند. به همین دلیل، اسپرسو معمولاً بادی (Body) بالاتری نسبت به قهوه فیلتری دارد. از نظر طعمی، اسپرسو بیشتر بر نتهای عمیق و سنگین تأکید میکند. طعمهایی مانند شکلات تلخ، کارامل، مغزهای بوداده و شیرینی متراکم در آن بیشتر احساس میشود. همچنین، طعم اسپرسو ماندگاری بالایی دارد و پسمزه آن برای مدت بیشتری در دهان باقی میماند.
پروفایل طعمی قهوه فیلتری
در قهوه فیلتری، آب با سرعت کمتر و بدون فشار از میان قهوه عبور میکند و فیلتر کاغذی نیز بخش زیادی از روغنها و ذرات معلق را جذب میکند. نتیجه این فرایند، فنجانی شفافتر و تمیزتر است که جزئیات طعمی دانه قهوه را بهتر نشان میدهد. قهوه فیلتری معمولاً اسیدیته روشنتر و طعمهای پیچیدهتری دارد. در این روش میتوان نتهای میوهای، گلی و مرکباتی را واضحتر حس کرد. برای مثال، اگر دانهای از اتیوپی استفاده شود، احتمال دارد رایحههایی شبیه یاس یا طعمهایی مانند لیمو و انواع میوهها بهخوبی قابل تشخیص باشند؛ ویژگیهایی که در اسپرسو ممکن است زیر غلظت و شدت طعم پنهان شوند. از نظر حس دهانی نیز قهوه فیلتری سبکتر و شفافتر است و نوشیدن آن تجربهای نرمتر و آرامتر ایجاد میکند.
پیشنهاد مطالعه: درجهبندی قهوه چیست؟
تجهیزات دمآوری قهوه فیلتری
وقتی صحبت از ابزارهای حرفهای میشود، اکثر تجهیزات اولیه قهوههای دمی ارزانتر از سرمایهگذاری روی یک دستگاه اسپرسوساز تمام عیار هستند. اگر فقط در کافه مشغول به کار هستید یا برای اولین بار شروع به کار میکنید، تجهیزات موردنیاز برای قهوههای دمی، انتخاب مقرون به صرفهتری هستند. تمام آنچه برای دمآوری قهوهها فیلتری به آن نیاز دارید، فیلتر کاغذی، دمافزار و یک فنجان است. (اگرچه مواردی مانند ترازو و دماسنج به شما کمک میکنند تا دقت بیشتری داشته باشید). همچنین دمافزارهای مختلفی وجود دارد که میتوانید از بین آنها یکی را انتخاب کنید: کِمِکس ( Chemex )، کِلِوِر ( Clever )، کالیتا ( Kalita )، وی ۶۰ (V60)، موگن ( Mugen ) و… . هرکدام از این دمافزارها در انواع طرحها و جنسهای مختلف موجود هستند که در زاویه شیب، اندازه حفره و ساختار کلی دریپر و… تفاوت جزئی دارند.
اسپرسو یا قهوه فیلتری؟ کدام بهتر است؟
هیچ پاسخ سادهای برای این سوال وجود ندارد. قهوههای فیلتری روش دقیقتری برای چشیدن طعمهای مختلف قهوه است، به خصوص آنهایی که ممکن است در اسپرسو به خوبی درخشش نداشته باشند. به علاوه اینکه خود فرایند دم کردن قهوه نیز بسیار لذتبخش و آرامشبخش است. با این حال قهوههای فیلتری و اسپرسو به لحاظ زمانی قابل قیاس نخواهند بود.
اسپرسو با روشی کاملا متفاوت و فوقالعاده سریع برای به کافئین رسیدن شما ساخته میشود. نکته مهم دیگر این است که شما معمولاً میتوانید انتخاب کنید که قهوه خود را چگونه بنوشید. شما میتوانید اسپرسو را به همان شکل طبیعی سیروپی و غلیظ خود بنوشید یا آن را به صورت صاف و یکدست با شیر، خامه و فوم گرفته شده که معمولاً شیرینی اسپرسو را بیشتر میکند (کاپوچینو، لاته، فلت وایت و…) نوش جان کنید.
در مقابل، در قهوه فیلتری به دلیل استفاده از فیلتر با جنسهای مختلف (کاغذی، فلزی و…) ورود مواد نامحلول به نوشیدنی شما کمتر شده و در نهایت طعمی شفافتر، ملایمتر، با اسیدیته کمتر خواهید داشت. همچنین به شما این امکان را میدهند تا از ظرافتها و وضوح طعمی آن نهایت لذت را ببرید. در نهایت، بهترین انتخاب در سبک زندگی، ترجیحات و البته سلیقه شما خلاصه میشود. با این حال به یاد داشته باشید که هر روش (بسته به نوع دانه، محل کشت، برشته کاری و…) میتواند نتایج کاملاً متفاوتی به همراه داشته باشد.
مزایا و معایب اسپرسو
ققهوه اسپرسو طعمی غلیظ، قوی و پرانرژی دارد و بهدلیل حجم کم و کافئین بالا، گزینهای عالی برای شروع روز یا افزایش تمرکز است.از مزایای آن میتوان به آمادهسازی سریع، کرمای زیبا و کاربرد گسترده در نوشیدنیهای ترکیبی مانند لاته و کاپوچینو اشاره کرد.اما در مقابل، تهیه اسپرسو نیاز به دستگاه گرانقیمت، نگهداری منظم و مهارت بالا در تنظیم فشار و دما دارد. همچنین اگر درست عصارهگیری نشود، ممکن است طعم آن بیش از حد تلخ یا سنگین شود.
مزایا و معیاب قهوه فیلتری
قهوه فیلتری طعمی ملایمتر، شفافتر و متعادلتر دارد و بهخوبی ویژگیهای عطری و طعمی دانه قهوه را نشان میدهد.از مزایای آن میتوان به تجهیزات ساده، هزینه پایین و امکان کنترل بهتر بر زمان و دما اشاره کرد.در مقابل، زمان دمآوری طولانیتر است و برای سرو سریع مناسب نیست.همچنین در صورت رعایت نکردن نسبت قهوه و آب، طعم نهایی ممکن است رقیق یا بیکیفیت شود.
جمع بندی
در نهایت، انتخاب بین قهوه اسپرسو و قهوه فیلتری بستگی به سلیقه، سبک زندگی و اولویتهای شخصی شما دارد. اگر به دنبال طعمی غلیظ، انرژیبخش و سریع هستید، اسپرسو گزینه مناسبی است. اما اگر ترجیح میدهید قهوهای با طعمی ملایمتر، شفافتر و با کنترل بیشتر بر فرآیند دمآوری داشته باشید، قهوه فیلتری انتخاب بهتری خواهد بود. در نظر داشته باشید که هر کدام از این روشها تجربهای متفاوت از طعم و عطر قهوه را ارائه میدهند. بنابراین، پیشنهاد میکنیم هر دو روش را امتحان کنید و ببینید کدام یک با ذائقه شما بیشتر سازگار است. در نهایت، فراموش نکنید که لذت بردن از قهوه به کیفیت دانهها، روش دمآوری و لحظهای که برای نوشیدن آن اختصاص میدهید، بستگی دارد. پس با آرامش و آگاهی، قهوهای را انتخاب کنید که بیشترین لذت را برایتان به ارمغان آورد.
منبع : https://perfectdailygrind.com/2017/07/espresso-vs-filter-whats-the-difference
سوالات متداول
آیا قهوه دمی کافئین کمتری دارد؟
ممکن است نسبت آب به قهوه متفاوت باشد. اگر دمی با نسبت قهوه به آب مشابه عصارهگیری شود، ممکن است کافئین تقریباً برابر باشد، اما معمولاً در فنجان بزرگتر توزیع میشود.
آیا میتوانم قهوه اسپرسو را بهصورت دمی تبدیل کنم یا بالعکس؟
میتوانی اسپرسو را با افزودن آب (آمریکانو) رقیق کنی، اما به همان طعم و ویژگی دمی دست نمییابی. بلعکس، دشوار است دمی را تبدیل به اسپرسو کنی؛ چون فشار بالا غیر قابل جایگزینی است.
آیا همه دانهها مناسب اسپرسو هستند؟
نه. بعضی دانهها با رست روشن یا بود متوسط ممکن است در اسپرسو طعم خوبی ندهند و بهتر است در دمی استفاده شوند. دانههایی که بهطور ویژه برای اسپرسو بلِند شدهاند معمولاً در اسپرسو عملکرد بهتری دارند.
برای هر روش دان قهوه چقدر باید رست شود ؟
برای اسپرسو اغلب رست تیرهتر یا متوسط به سمت تیره استفاده میشود تا طعم کاراملی و شیرینی مناسبی بدهد. برای دمی رست روشن و متوسط بیشتر کاربرد دارد.
آیا فیلتر دائمی بهتر از فیلتر کاغذی است؟
فیلتر دائمی (فلزی یا میلهای) اجازه عبور روغن و برخی ذرات ریزتر را میدهد که ممکن است طعم غلیظتر بدهد، اما ممکن است شفافیتی که فیلتر کاغذی میدهد را کاهش دهد.
چگونه زمان دمآوری را تنظیم کنم؟
بسته به روش دمی، مثلاً با تغییر دبی آب، قطرات اولیه (بلومینگ)، مقدار قهوه و درجه آسیاب میتوان زمان را بهینه کرد.
